Docker Compose Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Docker Compose, birden fazla Docker Container'ın tek bir yapılandırma dosyası üzerinden tanımlanmasını, çalıştırılmasını ve yönetilmesini sağlayan bir Docker aracıdır. Özellikle web uygulamaları, veritabanları ve birbirine bağlı servislerden oluşan projelerde kullanılır.
Docker Compose sayesinde bir uygulamanın ihtiyaç duyduğu farklı servisler tek tek başlatılmak yerine ortak bir yapılandırma üzerinden yönetilebilir.
Docker Compose Nedir?
Docker Compose, birden fazla container'dan oluşan uygulamaların YAML biçimindeki yapılandırma dosyalarıyla yönetilmesini sağlayan bir araçtır.
Normal Docker kullanımında farklı servisler için ayrı docker run komutları çalıştırılabilir. Docker Compose ise bu servislerin yapılandırmalarını tek bir dosyada toplar.
Örneğin bir web uygulaması aşağıdaki bileşenlerden oluşabilir:
-
PHP veya Node.js ile çalışan web uygulaması
-
MySQL veya PostgreSQL veritabanı
-
Redis önbellek servisi
-
Nginx web sunucusu
Docker Compose kullanılarak bu servisler tek bir proje altında tanımlanabilir ve birlikte çalıştırılabilir.
Docker Compose Nasıl Çalışır?
Docker Compose, yapılandırma dosyasında belirtilen servisleri Docker Engine aracılığıyla oluşturur ve yönetir.
Çalışma süreci genel olarak şu aşamalardan oluşur:
-
Proje için bir Compose yapılandırma dosyası hazırlanır.
-
Kullanılacak Docker imajları veya Dockerfile dosyaları belirlenir.
-
Servislerin portları, ağları ve depolama alanları yapılandırılır.
-
docker compose upkomutu çalıştırılır. -
Docker gerekli imajları indirir veya oluşturur.
-
Servislere ait container'lar başlatılır.
-
Aynı ağa bağlı servisler birbirleriyle iletişim kurabilir.
Docker Compose, uygulamanın tüm servislerini tek bir proje olarak yönetmeyi sağlar.
Docker Compose ile Docker Arasındaki Farklar
|
Docker |
Docker Compose |
|---|---|
|
Container oluşturma ve çalıştırma altyapısını sağlar. |
Birden fazla container'ın birlikte yönetilmesini kolaylaştırır. |
|
|
|
|
Container ayarları komut parametreleriyle verilebilir. |
Ayarlar YAML dosyasında tanımlanır. |
|
Container'lar ayrı ayrı yönetilebilir. |
Servisler proje halinde yönetilebilir. |
|
İmaj ve container işlemlerini gerçekleştirir. |
Docker Engine'i kullanarak servisleri yönetir. |
Docker Compose, Docker Engine'in yerine geçmez. Docker altyapısı üzerinde çalışır.
Docker Compose Nasıl Kurulur?
Docker Compose V2, güncel Docker Desktop kurulumlarında yer alır. Linux sistemlerde ise Docker Compose eklentisi kullanılabilir.
Kurulu olup olmadığını kontrol etmek için:
docker compose version
Komut başarılı şekilde çalışıyorsa Docker Compose kullanılabilir durumdadır.
Ubuntu tabanlı sistemlerde Docker'ın resmî paket deposu yapılandırılmışsa Compose eklentisi şu komutla kurulabilir:
sudo apt install docker-compose-plugin
Bu komutun kullanılabilmesi için uygun Docker paket deposunun sistemde tanımlanmış olması gerekir.
Güncel kullanımda docker compose komutu tercih edilir. Eski sürümlerde kullanılan docker-compose komutu farklı bir uygulama biçimidir.
Docker Compose YAML Dosyası Nedir?
Docker Compose, servis yapılandırmalarını YAML biçimindeki dosyalardan okur.
Güncel Compose uygulamalarında tercih edilen dosya adı:
compose.yaml
Ayrıca aşağıdaki dosya adları da desteklenir:
compose.yml
docker-compose.yaml
docker-compose.yml
Compose dosyasında servislerin imajları, portları, ortam değişkenleri, ağ bağlantıları ve depolama alanları tanımlanabilir.
Docker Compose Yapılandırma Komutları
|
Yapılandırma |
Açıklama |
|---|---|
|
|
Uygulamanın servislerini tanımlar. |
|
|
Kullanılacak Docker imajını belirtir. |
|
|
Docker Image oluşturma ayarlarını tanımlar. |
|
|
Port yönlendirmelerini belirler. |
|
|
Ortam değişkenlerini tanımlar. |
|
|
Depolama alanlarını bağlar. |
|
|
Servislerin ağ bağlantılarını tanımlar. |
|
|
Servisler arasındaki başlatma bağımlılıklarını belirler. |
|
|
Container yeniden başlatma politikasını tanımlar. |
|
|
Servisin sağlık kontrolünü yapılandırır. |
Docker Compose Nasıl Kullanılır?
Docker Compose kullanımını göstermek için Nginx ve Redis servislerinden oluşan bir örnek proje hazırlanabilir.
1. Proje Klasörü Oluşturma
Terminal üzerinden yeni bir klasör oluşturulur.
mkdir docker-compose-ornek
cd docker-compose-ornek
2. Compose Dosyası Oluşturma
Proje klasöründe compose.yaml isimli dosya oluşturulur.
services:
web:
image: nginx:alpine
ports:
- "8080:80"
restart: unless-stopped
redis:
image: redis:7-alpine
restart: unless-stopped
Bu yapılandırmada iki farklı servis bulunmaktadır.
Web servisi:
-
Nginx imajını kullanır.
-
Sunucunun 8080 portunu container'ın 80 portuna yönlendirir.
-
Belirlenen yeniden başlatma politikasını kullanır.
Redis servisi:
-
Redis imajını kullanır.
-
Önbellek ve anahtar-değer veri saklama işlemleri için kullanılabilir.
-
Varsayılan Compose ağına katılır.
Bu örnekte Redis, Nginx tarafından doğrudan kullanılmaz. İki servis yalnızca aynı Compose projesi içerisinde çalıştırılır.
3. Docker Compose Servislerini Başlatma
Proje klasöründe aşağıdaki komut çalıştırılır:
docker compose up -d
Komutun anlamları:
-
docker compose: Docker Compose aracını çalıştırır. -
up: Tanımlanan servisleri oluşturur ve başlatır. -
-d: Servisleri arka planda çalıştırır.
İmajlar yerel sistemde bulunmuyorsa Docker tarafından indirilir.
4. Çalışan Servisleri Kontrol Etme
docker compose ps
Bu komut, Compose projesindeki container'ların durumunu ve port bilgilerini gösterir.
5. Web Sunucusuna Erişme
Nginx servisi başarıyla başlatıldıktan sonra aynı bilgisayardaki tarayıcı üzerinden aşağıdaki adres açılabilir:
http://localhost:8080
Nginx'in varsayılan karşılama sayfası görüntülenebilir.
Docker Compose ile PHP ve MySQL Nasıl Çalıştırılır?
Docker Compose, PHP ve MySQL gibi birbiriyle bağlantılı servislerin birlikte çalıştırılmasında kullanılabilir.
Örnek bir compose.yaml dosyası:
services:
php:
image: php:8.3-apache
ports:
- "8080:80"
volumes:
- ./www:/var/www/html
depends_on:
mysql:
condition: service_healthy
mysql:
image: mysql:8.4
environment:
MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${MYSQL_ROOT_PASSWORD}
MYSQL_DATABASE: ornekdb
volumes:
- mysql_data:/var/lib/mysql
healthcheck:
test: ["CMD-SHELL", "mysqladmin ping -h localhost --silent"]
interval: 10s
timeout: 5s
retries: 10
volumes:
mysql_data:
Bu yapılandırmada:
-
PHP ve Apache aynı container içerisinde çalışır.
-
MySQL ayrı bir container içerisinde çalışır.
-
PHP uygulama dosyaları
wwwklasöründen bağlanır. -
MySQL verileri
mysql_dataisimli volume içerisinde saklanır. -
MySQL sağlık kontrolü başarılı olduğunda PHP servisi başlatılır.
Proje klasöründe oluşturulan .env dosyasında aşağıdaki değişken tanımlanabilir:
MYSQL_ROOT_PASSWORD=guclu_bir_parola_belirleyin
Gerçek sistemlerde güçlü ve benzersiz parolalar kullanılmalıdır. Hassas bilgiler sürüm kontrolüne eklenmemeli, üretim ortamlarında uygun gizli bilgi yönetimi uygulanmalıdır.
Ayrıca php:8.3-apache temel imajında MySQL için gerekli PDO sürücüsü varsayılan olarak etkin olmayabilir. PHP uygulamasının MySQL bağlantısı kurabilmesi için uygun eklentileri içeren özel bir Docker imajı hazırlanması gerekebilir.
Docker Compose Yönetim Komutları
Docker Compose, servislerin yönetimi için çeşitli terminal komutları sunar.
Servisleri başlatma:
docker compose up -d
Servisleri durdurma:
docker compose stop
Durdurulan servisleri başlatma:
docker compose start
Servisleri yeniden başlatma:
docker compose restart
Container durumlarını görüntüleme:
docker compose ps
Servis kayıtlarını görüntüleme:
docker compose logs
Kayıtları canlı takip etme:
docker compose logs -f
Servisleri ve proje ağlarını kaldırma:
docker compose down
İmajları yeniden oluşturup servisleri başlatma:
docker compose up -d --build
Compose yapılandırmasını kontrol etme:
docker compose config
docker compose down komutu normal kullanımda adlandırılmış volume'ları silmez. --volumes parametresi kullanıldığında proje tarafından yönetilen volume'lar da kaldırılabilir ve içlerindeki kalıcı veriler kaybedilebilir.
Docker Compose Network Nedir?
Docker Compose, aynı projedeki servislerin birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan ağ yapılarını yönetebilir.
Varsayılan olarak Compose projesi için bir ağ oluşturulur. Aynı ağa bağlı servisler birbirlerine servis isimleri üzerinden erişebilir.
Örneğin:
services:
web:
image: nginx:alpine
networks:
- uygulama_agi
redis:
image: redis:7-alpine
networks:
- uygulama_agi
networks:
uygulama_agi:
driver: bridge
Bu yapılandırmada iki servis aynı Docker ağına bağlanır.
Ağ üzerindeki bir uygulama Redis servisine redis ana makine adı üzerinden erişebilir.
Container'lar arasında iletişim kurulması için her servisin portunun dış dünyaya açılması gerekmez.
Docker Compose Volume Nedir?
Docker Compose içerisinde volume kullanımı, container'ların verilerinin kalıcı olarak saklanmasına yardımcı olur.
Örnek:
services:
mysql:
image: mysql:8.4
environment:
MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${MYSQL_ROOT_PASSWORD}
volumes:
- veritabani:/var/lib/mysql
volumes:
veritabani:
Bu yapılandırmada MySQL verileri veritabani isimli Docker volume içerisinde tutulur.
Container silinip yeniden oluşturulduğunda volume korunuyorsa veriler yeniden kullanılabilir.
Volume kullanımı, düzenli veritabanı yedeklemesinin yerine geçmez.
Docker Compose Depends_on Nedir?
depends_on, servislerin başlatılma ve durdurulma sırasındaki bağımlılıklarını tanımlamak için kullanılır.
Örnek:
services:
web:
image: nginx:alpine
depends_on:
- redis
redis:
image: redis:7-alpine
Bu örnekte Redis servisi, web servisinden önce başlatılır.
Ancak kısa depends_on kullanımı, bağımlı servisin uygulama düzeyinde tamamen hazır olduğunu garanti etmez.
Bir servisin sağlıklı hale gelmesini beklemek için healthcheck ve condition: service_healthy yapılandırmaları kullanılabilir.
Docker Compose ile Dockerfile Arasındaki Farklar
Docker Compose ve Dockerfile birbirini tamamlayan iki farklı yapılandırma yöntemidir.
|
Dockerfile |
Docker Compose |
|---|---|
|
Docker Image oluşturma talimatlarını içerir. |
Servislerin çalışma yapılandırmalarını içerir. |
|
|
|
|
Uygulama dosyalarını ve bağımlılıklarını hazırlar. |
Container, ağ ve volume yapılarını yönetir. |
|
İmaj oluşturma sürecine odaklanır. |
Çok servisli uygulamaların çalıştırılmasına odaklanır. |
Docker Compose içerisinde build tanımı kullanılarak Dockerfile üzerinden imaj oluşturulabilir.
Docker Compose Hangi Alanlarda Kullanılır?
Docker Compose farklı yazılım ve sunucu yönetimi süreçlerinde kullanılmaktadır.
Web Uygulamaları
PHP, Python, Node.js ve diğer teknolojilerle geliştirilen uygulamaların veritabanlarıyla birlikte çalıştırılmasında kullanılabilir.
Mikroservis Mimarisi
Birbirinden bağımsız servislerin tek bir proje içerisinde yönetilmesini sağlar.
Yazılım Geliştirme Ortamları
Geliştiricilerin aynı servis yapılandırmalarını kendi bilgisayarlarında oluşturmasına yardımcı olur.
Veritabanı Ortamları
MySQL, PostgreSQL, Redis ve benzeri servisler birlikte yapılandırılabilir.
Test ve CI/CD Sistemleri
Uygulamaların test edilmesi için gerekli servislerin otomatik olarak başlatılmasında kullanılabilir.
Docker Compose Kullanmanın Avantajları
-
Birden fazla container tek yapılandırma dosyasıyla yönetilebilir.
-
Servislerin başlatılması ve durdurulması kolaylaşır.
-
Ağ bağlantıları otomatik olarak oluşturulabilir.
-
Kalıcı depolama alanları tanımlanabilir.
-
Geliştirme ortamları standartlaştırılabilir.
-
Servis yapılandırmaları sürüm kontrol sistemlerinde saklanabilir.
-
Test ve dağıtım süreçlerinde tekrar kullanılabilir yapılandırmalar hazırlanabilir.
Docker Compose Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Docker Compose yapılandırmaları hazırlanırken şu konulara dikkat edilmelidir:
-
Güvenilir ve güncel Docker imajları kullanılmalıdır.
-
Servisler için gerekli olmayan portlar dış erişime açılmamalıdır.
-
Veritabanları için kalıcı depolama yapılandırılmalıdır.
-
Parolalar ve API anahtarları yapılandırma dosyalarına doğrudan yazılmamalıdır.
-
Servislerin başlatılma bağımlılıkları doğru tanımlanmalıdır.
-
Gerekli durumlarda sağlık kontrolleri kullanılmalıdır.
-
CPU ve bellek kaynak sınırları değerlendirilmelidir.
-
Kalıcı veriler düzenli olarak yedeklenmelidir.
Sonuç
Docker Compose, birden fazla Docker Container'ın ortak bir yapılandırma dosyası üzerinden yönetilmesini sağlayan bir araçtır.
compose.yaml dosyasında servisler, imajlar, ağ bağlantıları, ortam değişkenleri ve depolama alanları tanımlanabilir.
docker compose up komutuyla servisler başlatılabilir, docker compose down komutuyla proje kaynakları kaldırılabilir.
Docker Compose; web uygulamaları, veritabanları, mikroservisler ve yazılım test ortamlarında container yönetimini kolaylaştıran önemli Docker bileşenlerinden biridir.







