Docker Image Nedir ve Nasıl Oluşturulur?

Docker Image, uygulamaların çalıştırılması için gerekli dosyaları, kütüphaneleri, bağımlılıkları ve yapılandırmaları içeren bir şablondur. Docker Container oluşturulurken bu imajlar temel alınır. Böylece uygulamalar farklı ortamlarda aynı yazılım bileşenleriyle çalıştırılabilir.

Docker Image teknolojisi, özellikle web uygulamalarının dağıtımı, mikroservis mimarileri, yazılım geliştirme ve sunucu yönetimi süreçlerinde kullanılmaktadır.

Build a Docker Image just like how you would configure a VM | by Nilesh Jayanandana | Medium

Docker Image Nedir?

Docker Image, Docker tarafından kullanılan, salt okunur katmanlardan oluşan bir dosya sistemi ve yapılandırma bütünüdür.

Bir Docker Image içerisinde uygulamanın çalışması için gerekli bileşenler bulunabilir:

  • Uygulama dosyaları ve kaynak kodları

  • Çalışma zamanı yazılımları

  • Sistem kütüphaneleri

  • Uygulama bağımlılıkları

  • Ortam değişkenlerine ilişkin varsayılan ayarlar

  • Başlangıç komutları

  • Çalışma dizini ve diğer yapılandırmalar

Örneğin PHP tabanlı bir web uygulaması için oluşturulan Docker Image, PHP çalışma ortamını, gerekli PHP eklentilerini ve uygulama dosyalarını içerebilir.

Docker Image tek başına çalışan bir uygulama değildir. Çalıştırıldığında imajdan bir Docker Container oluşturulur.

Docker Image Nasıl Çalışır?

Docker Image Management

Docker Image, katmanlı bir dosya sistemi mimarisi kullanır. İmaj oluşturulurken gerçekleştirilen dosya sistemi değişiklikleri katmanlar halinde saklanabilir.

Bu yapı sayesinde farklı imajlar ortak katmanları paylaşabilir.

Docker Image çalışma süreci genel olarak şu şekildedir:

  1. Dockerfile içerisindeki oluşturma talimatları okunur.

  2. Belirtilen temel imaj kullanılır.

  3. Uygulama dosyaları ve bağımlılıkları hazırlanır.

  4. İmaj katmanları ve yapılandırma bilgileri oluşturulur.

  5. Tamamlanan imaj yerel sistemde saklanır.

  6. İmaj kullanılarak bir veya birden fazla container başlatılabilir.

Container çalıştırıldığında salt okunur imaj katmanlarının üzerine yazılabilir bir container katmanı eklenir.

Docker Image ile Docker Container Arasındaki Farklar

Docker Image ve Docker Container aynı teknolojinin farklı bileşenleridir.

Docker Image

Docker Container

Uygulama için hazırlanmış şablondur.

İmajdan oluşturulan çalışma ortamıdır.

Salt okunur katmanlardan oluşur.

Yazılabilir bir container katmanına sahiptir.

Kendi başına uygulama işlemi çalıştırmaz.

Başlatıldığında uygulama işlemini çalıştırır.

Birden fazla container için kullanılabilir.

Belirli bir imajdan oluşturulmuş örnektir.

Dockerfile ile oluşturulabilir.

Docker run komutuyla oluşturulup başlatılabilir.

Aynı Nginx imajından farklı portlarda çalışan birden fazla web sunucusu container'ı oluşturulabilir.

Dockerfile Nedir?

Dockerfile, Docker Image oluşturmak için kullanılan talimatları içeren metin dosyasıdır.

Dockerfile içerisinde temel imaj, çalışma dizini, kopyalanacak dosyalar, kurulacak bağımlılıklar ve uygulamanın başlangıç komutu tanımlanabilir.

Örnek bir Dockerfile:

FROM nginx:alpine

COPY index.html /usr/share/nginx/html/index.html

EXPOSE 80

Bu örnekte:

  • FROM: Kullanılacak temel imajı belirtir.

  • COPY: Yerel dosyayı imajın içerisine kopyalar.

  • EXPOSE: Uygulamanın kullanması beklenen portu belgeler.

EXPOSE komutu tek başına portu dış dünyaya açmaz. Port yönlendirmesi container çalıştırılırken ayrıca yapılandırılır.

Docker Image Nasıl Oluşturulur?

Docker for Beginners: From Code to Container and Cloud

Docker Image oluşturmak için Dockerfile hazırlanır ve docker build komutu kullanılır.

1. Proje Klasörü Oluşturma

Öncelikle terminal üzerinden yeni bir klasör oluşturulur.

mkdir docker-web
cd docker-web

2. HTML Dosyası Oluşturma

Proje klasöründe index.html isimli bir dosya hazırlanır.

<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Docker Web Sitesi</title>
</head>
<body>
    <h1>Docker Image Başarıyla Çalışıyor!</h1>
    <p>Bu sayfa Docker Container üzerinden yayınlanmaktadır.</p>
</body>
</html>

3. Dockerfile Oluşturma

Aynı klasörde uzantısı olmayan Dockerfile isimli dosya oluşturulur.

Dosyanın içerisine aşağıdaki komutlar yazılır:

FROM nginx:alpine

COPY index.html /usr/share/nginx/html/index.html

EXPOSE 80

Bu yapılandırma, Nginx tabanlı bir imaj oluşturarak hazırlanan HTML dosyasını web sunucusunun varsayılan içerik dizinine yerleştirir.

4. Docker Image Oluşturma

Terminal üzerinden aşağıdaki komut çalıştırılır:

docker build -t docker-web:v1 .

Komuttaki parametrelerin anlamları:

  • docker build: Docker Image oluşturma işlemini başlatır.

  • -t: İmaja isim ve etiket atanmasını sağlar.

  • docker-web: Oluşturulacak imajın ismidir.

  • v1: İmajın sürümünü belirtmek için kullanılan etikettir.

  • .: Geçerli klasörün derleme bağlamı olarak kullanılmasını sağlar.

İşlem tamamlandığında docker-web:v1 isimli imaj oluşturulur.

5. Docker Image Çalıştırma

Hazırlanan imajı container olarak çalıştırmak için:

docker run -d --name docker-web-container -p 8080:80 docker-web:v1

Container başlatıldıktan sonra aynı bilgisayardaki tarayıcı üzerinden şu adres kullanılabilir:

 http://localhost:8080 

Böylece oluşturulan Docker Image kullanılarak Nginx üzerinde çalışan basit bir web sayfası yayınlanmış olur.

Docker Image Yönetim Komutları

Docker Image dosyalarını yönetmek için çeşitli terminal komutları kullanılabilir.

Mevcut imajları listeleme:

docker images

Docker Hub üzerinden imaj indirme:

docker pull nginx:alpine

İmajın ayrıntılarını görüntüleme:

docker image inspect docker-web:v1

İmajın oluşturulma geçmişini görüntüleme:

docker history docker-web:v1

İmaja yeni etiket ekleme:

docker tag docker-web:v1 docker-web:v2

İmajı silme:

docker rmi docker-web:v1

Bir imajın silinebilmesi için onu kullanan container'ların ve diğer bağımlılıkların durumu dikkate alınmalıdır.

Docker Image Katmanları Nedir?

How to speed up your Docker builds

Docker Image oluşturulurken dosya sistemi değişiklikleri katmanlar halinde saklanır. Bu katmanlar, imajların depolama ve dağıtım işlemlerinin daha verimli gerçekleştirilmesini sağlar.

Örneğin bir imajda şu bileşenler bulunabilir:

  1. Temel Linux dosya sistemi

  2. Uygulama çalışma ortamı

  3. Gerekli kütüphaneler

  4. Uygulama bağımlılıkları

  5. Uygulama dosyaları

Docker, uygun koşullarda önceden oluşturulmuş katmanları yeniden kullanabilir. Bu mekanizma build cache olarak adlandırılır.

Böylece uygulamanın yalnızca belirli dosyaları değiştirildiğinde tüm bağımlılıkların yeniden hazırlanması gerekmeyebilir.

Docker Hub Nedir?

Docker Hub, Docker imajlarının saklanabildiği, paylaşılabildiği ve indirilebildiği bir container registry hizmetidir.

Docker Hub üzerinde Nginx, Redis, PostgreSQL, Python ve Node.js gibi birçok yazılıma ait imaj bulunur.

Bir imaj indirmek için:

docker pull redis:7

İndirilen imaj kullanılarak container oluşturulabilir:

docker run -d --name redis-server redis:7

Kullanıcılar kendi hazırladıkları imajları da uygun yetkilendirme ve depo ayarlarıyla Docker Hub üzerinde yayınlayabilir.

Docker Image Boyutu Nasıl Küçültülür?

Docker Image boyutunun azaltılması, depolama kullanımını ve imaj aktarımı sırasında taşınan veri miktarını azaltabilir.

İmaj boyutunu kontrol altında tutmak için şu yöntemler uygulanabilir:

  • Uygulamaya uygun, küçük temel imajlar tercih edilebilir.

  • Gereksiz paketlerin kurulmasından kaçınılabilir.

  • .dockerignore dosyası kullanılarak gereksiz dosyalar derleme bağlamından çıkarılabilir.

  • Çok aşamalı derleme (multi-stage build) kullanılabilir.

  • Yalnızca çalışma ortamında gerekli dosyalar son imaja alınabilir.

  • Paket yöneticilerinin geçici dosyaları uygun şekilde temizlenebilir.

Örneğin .dockerignore dosyası içerisinde şu tanımlar bulunabilir:

.git
node_modules
*.log
.env

Bu dosya, belirtilen içeriklerin derleme bağlamına dahil edilmesini engellemeye yardımcı olur. Ancak .dockerignore, tek başına gizli bilgilerin korunması için yeterli bir güvenlik mekanizması değildir.

Docker Image Oluştururken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Docker Image hazırlanırken güvenlik ve sürdürülebilirlik açısından bazı önlemler alınmalıdır.

  • Güvenilir temel imajlar kullanılmalıdır.

  • Temel imajlar ve uygulama bağımlılıkları güncel tutulmalıdır.

  • Üretim ortamlarında uygun sürüm etiketleri veya sabit imaj özetleri kullanılmalıdır.

  • Şifreler, API anahtarları ve diğer hassas bilgiler imaj içerisine yerleştirilmemelidir.

  • Gereksiz dosya ve yazılımlar imajdan çıkarılmalıdır.

  • Uygun olduğunda uygulamalar root kullanıcısı yerine sınırlı yetkili kullanıcıyla çalıştırılmalıdır.

  • İmajlar güvenlik açıklarına karşı taranmalıdır.

Docker Image Hangi Alanlarda Kullanılır?

Docker Image teknolojisi farklı yazılım ve altyapı ortamlarında kullanılmaktadır.

Web uygulamaları: PHP, Python, Java ve Node.js gibi teknolojilerle geliştirilen uygulamaların paketlenmesini sağlar.

Veritabanları: MySQL, PostgreSQL ve Redis gibi sistemlerin container ortamlarında çalıştırılmasında kullanılır.

Mikroservisler: Birbirinden bağımsız servislerin ayrı imajlarla dağıtılmasına olanak tanır.

Yazılım testleri: Uygulamalar için tekrarlanabilir test ortamlarının oluşturulmasına yardımcı olur.

CI/CD süreçleri: Yazılımların otomatik derlenmesi, test edilmesi ve dağıtılmasında kullanılabilir.

Sonuç

Docker Image, uygulamaların çalışması için gerekli dosyaları ve yapılandırmaları içeren, Docker Container oluşturulmasında kullanılan temel bileşendir.

Dockerfile ile hazırlanan imajlar docker build komutuyla oluşturulabilir ve docker run komutuyla container olarak çalıştırılabilir.

Katmanlı dosya sistemi, imajların yeniden kullanılmasını ve uygulamaların farklı ortamlara taşınmasını kolaylaştırır. Docker Image oluştururken doğru temel imaj seçimi, güvenlik güncellemeleri ve bağımlılık yönetimi önem taşır.

 


Alıntı