Docker Image ve Container Temizleme İşlemleri
Docker kullanılan sistemlerde zaman içerisinde çok sayıda Image, Container, Volume ve Network oluşabilir. Özellikle yazılım geliştirme ve test ortamlarında eski container'lar, kullanılmayan imajlar ve geçici dosyalar disk alanının dolmasına neden olabilir.
Docker, kullanılmayan kaynakların görüntülenmesi ve temizlenmesi için çeşitli komutlar sunar. Bu komutlar sayesinde gereksiz kaynaklar kaldırılabilir ve Docker'ın kullandığı depolama alanı yönetilebilir.
Docker Temizleme İşlemleri Nedir?
Docker temizleme işlemleri, artık ihtiyaç duyulmayan Docker kaynaklarının sistemden kaldırılmasıdır.
Docker ortamında temizlenebilen başlıca kaynaklar şunlardır:
-
Durdurulmuş container'lar
-
Kullanılmayan Docker Image'lar
-
Etiketsiz ve referanssız imajlar
-
Kullanılmayan Docker Network'ler
-
Kullanılmayan Docker Volume'lar
-
Docker build önbelleği
Temizleme işlemlerinin amacı gereksiz disk kullanımını azaltmak ve Docker kaynaklarının yönetimini kolaylaştırmaktır.
Ancak bazı temizleme komutları önemli uygulama verilerinin veya yeniden kullanılması planlanan imajların silinmesine neden olabilir.
Docker Disk Kullanımı Nasıl Kontrol Edilir?
Temizleme işlemine başlamadan önce Docker'ın kullandığı disk alanı kontrol edilmelidir.
docker system df
Bu komut Docker kaynaklarının disk kullanımına ilişkin özet bilgiler gösterir.
Örnek çıktı yapısı:
TYPE TOTAL ACTIVE SIZE RECLAIMABLE
Images ... ... ... ...
Containers ... ... ... ...
Local Volumes ... ... ... ...
Build Cache ... ... ... ...
Burada:
-
TOTAL: İlgili kaynak türündeki toplam öğe sayısını gösterir. -
ACTIVE: Aktif kullanımda olan öğe sayısını belirtir. -
SIZE: Kaynakların kullandığı disk alanını gösterir. -
RECLAIMABLE: Geri kazanılabilir olduğu hesaplanan alanı gösterir.
Daha ayrıntılı disk kullanımı bilgilerini görüntülemek için:
docker system df -v
Bu komut imajların, container'ların ve volume'ların depolama kullanımı hakkında daha ayrıntılı bilgiler sunar.
Docker Container Temizleme İşlemleri
Docker Container'lar durdurulduktan sonra otomatik olarak silinmez. Durdurulmuş container'lar sistemde yer kaplamaya devam edebilir.
1. Bütün Container'ları Listeleme
docker ps -a
Bu komut çalışan ve durmuş bütün container'ları listeler.
2. Yalnızca Durdurulmuş Container'ları Görüntüleme
docker ps -a --filter "status=exited"
3. Belirli Bir Container'ı Silme
docker rm nginx-test
Bu komut, nginx-test isimli durmuş container'ı siler.
4. Durdurulmuş Container'ları Toplu Temizleme
docker container prune
Bu komut, Docker'ın temizlenebilir durumda gördüğü durmuş container'ları kaldırır.
Komut çalıştırıldığında silme işlemi için onay istenebilir.
Onay sorusunu atlamak için:
docker container prune -f
-f seçeneği onay istemini atladığı için dikkatli kullanılmalıdır.
Docker Image Temizleme İşlemleri
Docker Image, container oluşturmak için kullanılan dosya sistemi katmanlarını ve uygulama yapılandırmasını içeren şablondur.
Bir imajdan oluşturulan container silinse bile imaj Docker sisteminde kalabilir.
1. Docker Image'ları Listeleme
docker images
Bütün imajları görüntülemek için:
docker image ls -a
2. Belirli Bir Docker Image'ı Silme
docker image rm nginx:alpine
Bu komut, belirtilen imaj referansını kaldırır. İmajın katmanlarının diskten silinmesi, başka referanslar veya container'lar tarafından kullanılıp kullanılmadığına bağlıdır.
3. Kullanılmayan Etiketsiz İmajları Temizleme
docker image prune
Bu komut varsayılan olarak kullanılmayan dangling image'ları temizler.
Dangling image, etiketli bir imaj referansıyla ilişkilendirilmeyen ve artık kullanılmayan imajdır.
4. Kullanılmayan Bütün İmajları Temizleme
docker image prune -a
Bu komut, mevcut container'lar tarafından kullanılmayan imajları kaldırabilir.
Daha sonra yeniden kullanılacak imajlar da silinebileceği için komut dikkatli çalıştırılmalıdır.
5. Onay İstemeden Temizleme
docker image prune -a -f
Bu komut temizleme işlemini onay istemeden gerçekleştirir.
Docker Image ve Container Arasındaki Temizleme Farkı
|
Özellik |
Docker Image |
Docker Container |
|---|---|---|
|
Görevi |
Container oluşturmak için şablon sağlar. |
Uygulamanın çalışma ortamını oluşturur. |
|
Listeleme |
|
|
|
Tekil silme |
|
|
|
Toplu temizleme |
|
|
|
Veri etkisi |
İmaj katmanları ve referansları kaldırılabilir. |
Container'ın yazılabilir katmanı kaldırılır. |
|
Aktif kullanım |
Container tarafından kullanılan imajın kaldırılması kısıtlanabilir. |
Çalışan container normalde önce durdurulmalıdır. |
Docker Image temizliği ile container temizliği farklı işlemlerdir.
Bir container'ın silinmesi, onu oluşturmak için kullanılan Docker Image'ın otomatik olarak silinmesi anlamına gelmez.
Docker System Prune Nedir?
docker system prune, kullanılmayan Docker kaynaklarını toplu olarak temizlemek için kullanılan komuttur.
docker system prune
Bu komut varsayılan olarak şu kaynakları temizleyebilir:
-
Durdurulmuş container'lar
-
Hiçbir container tarafından kullanılmayan ağlar
-
Kullanılmayan dangling image'lar
-
Kullanılmayan build önbelleği
Daha kapsamlı temizlik için:
docker system prune -a
-a seçeneği, mevcut container'lar tarafından kullanılmayan imajların da kaldırılmasını sağlar.
Önemli: docker system prune varsayılan olarak volume'ları temizlemez. Volume temizliği için ayrıca seçenek belirtilmesi gerekir.
Docker Volume Temizleme İşlemleri
Docker Volume, container verilerinin kalıcı olarak saklanmasını sağlayan depolama alanıdır.
Özellikle MySQL, PostgreSQL ve diğer veritabanlarının verileri Docker Volume üzerinde tutulabilir.
Bu nedenle volume temizliği, image ve container temizliğinden daha dikkatli yapılmalıdır.
1. Docker Volume'ları Listeleme
docker volume ls
2. Volume Bilgilerini Görüntüleme
docker volume inspect uygulama_verileri
3. Belirli Bir Volume'u Silme
docker volume rm uygulama_verileri
Bu komut, volume herhangi bir container tarafından kullanılmıyorsa silinmesini sağlar.
4. Kullanılmayan Volume'ları Temizleme
docker volume prune
Bu komut varsayılan olarak kullanılmayan anonim volume'ları temizler. Desteklenen Docker sürümlerinde -a seçeneğiyle kullanılmayan adlandırılmış volume'lar da temizlenebilir.
Volume içerisinde önemli veriler bulunabileceği için silme işleminden önce içerik ve yedekleme durumu kontrol edilmelidir.
Docker Network Temizleme İşlemleri
Docker, container'ların iletişim kurması için farklı ağlar oluşturabilir.
Kullanılmayan özel ağlar zaman içerisinde birikebilir.
Mevcut Docker ağlarını listelemek için:
docker network ls
Belirli bir ağı silmek için:
docker network rm proje_agi
Kullanılmayan ağları toplu temizlemek için:
docker network prune
Bu komut, kullanılmayan kullanıcı tanımlı ağları kaldırır. Docker'ın varsayılan sistem ağları korunur.
Docker Build Cache Nasıl Temizlenir?
Docker Image oluşturulurken build işlemlerini hızlandırmak amacıyla önbellek kullanılabilir.
Özellikle sık sık Dockerfile çalıştırılan geliştirme ortamlarında build önbelleği önemli miktarda disk alanı kaplayabilir.
Build önbelleğini temizlemek için:
docker builder prune
Daha kapsamlı temizlik için:
docker builder prune -a
Bu komut kullanılmayan build önbelleğini daha geniş kapsamda kaldırır.
Build önbelleğinin silinmesi, sonraki imaj oluşturma işlemlerinin daha uzun sürmesine neden olabilir.
Docker Kaynaklarını Belirli Bir Süreye Göre Temizleme
Docker temizleme komutları belirli filtrelerle kullanılabilir.
Örneğin 24 saatten daha önce oluşturulmuş ve temizlenebilir durumdaki container'ları kaldırmak için:
docker container prune --filter "until=24h"
48 saatten daha önce oluşturulmuş ve kullanılmayan imajları temizlemek için:
docker image prune -a --filter "until=48h"
72 saatten daha önce oluşturulmuş temizlenebilir sistem kaynaklarını kaldırmak için:
docker system prune --filter "until=72h"
Bu filtreler kaynakların oluşturulma zamanını esas alır. Son kullanılma zamanını doğrudan ifade etmez.
Docker Compose ile Temizleme İşlemleri
Docker Compose ile oluşturulan container'lar ve ağlar proje bazında kaldırılabilir.
Compose servislerini durdurmak için:
docker compose stop
Container'ları ve Compose tarafından oluşturulan ağları kaldırmak için:
docker compose down
Container'larla birlikte Compose tarafından yönetilen adlandırılmış ve anonim volume'ları da kaldırmak için:
docker compose down -v
Servis container'larıyla ilişkili imajları da kaldırmak için:
docker compose down --rmi all
Bu işlemler proje kaynaklarını etkileyebilir. Özellikle -v seçeneği kalıcı uygulama verilerinin silinmesine neden olabilir.
Docker Disk Alanı Doluyorsa Ne Yapılmalıdır?
Docker kullanılan sunucularda disk alanının dolması farklı nedenlerden kaynaklanabilir.
Başlıca nedenler şunlardır:
-
Kullanılmayan Docker Image'ların birikmesi
-
Çok sayıda durmuş container bulunması
-
Docker build önbelleğinin büyümesi
-
Container loglarının fazla disk alanı kullanması
-
Docker Volume içerisindeki verilerin artması
Disk kullanımını kontrol etmek için:
docker system df -v
Linux sistemlerde genel disk kullanımını görüntülemek için:
df -h
Container loglarının disk kullanımını kontrol etmek için:
docker inspect --format '{{.LogPath}}' nginx-web
Log dosyasının yolu kullanılan logging driver'a göre değişebilir.
Disk alanı sorunlarında yalnızca imaj temizliği yapmak yeterli olmayabilir. Volume, log ve build önbelleği kullanımı da incelenmelidir.
Docker Container Logları Nasıl Sınırlandırılır?
Docker Container logları uzun süre çalışan uygulamalarda büyüyebilir.
Log dosyalarının kontrolsüz büyümesini önlemek için log döndürme yapılandırması kullanılabilir.
Örnek:
docker run -d \
--name nginx-log \
--log-driver json-file \
--log-opt max-size=10m \
--log-opt max-file=3 \
nginx:alpine
Bu yapılandırma her log dosyasının boyutunu yaklaşık 10 MB ile sınırlar ve en fazla üç log dosyası tutulmasını sağlar.
Bu işlem disk kullanımını kontrol etmeye yardımcı olur.
Docker Temizleme Komutları Özet Tablosu
|
Komut |
Görevi |
|---|---|
|
|
Docker disk kullanımını gösterir. |
|
|
Durdurulmuş container'ları temizler. |
|
|
Kullanılmayan dangling image'ları temizler. |
|
|
Container'lar tarafından kullanılmayan imajları temizler. |
|
|
Kullanılmayan volume'ları kapsamına göre temizler. |
|
|
Kullanılmayan ağları temizler. |
|
|
Kullanılmayan build önbelleğini temizler. |
|
|
Kullanılmayan çeşitli Docker kaynaklarını toplu temizler. |
|
|
Compose projesinin container ve ağlarını kaldırır. |
Docker Temizleme İşlemlerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Docker temizliği yapılırken aşağıdaki konulara dikkat edilmelidir:
-
Temizlikten önce Docker kaynakları listelenmelidir.
-
Üretim ortamlarında toplu silme komutları dikkatli kullanılmalıdır.
-
Önemli veriler içeren volume'lar silinmemelidir.
-
Veritabanı yedekleri kontrol edilmelidir.
-
Kullanılmayan imajların tekrar indirilmesi gerekebileceği unutulmamalıdır.
-
Container silme işleminin uygulama verilerine etkisi değerlendirilmelidir.
-
Otomatik temizlik işlemleri uygulanmadan önce filtreler test edilmelidir.
Sonuç
Docker Image ve Container temizleme işlemleri, Docker ortamında gereksiz disk kullanımını azaltmak ve kaynakları düzenli şekilde yönetmek için kullanılır.
docker container prune durmuş container'ları, docker image prune kullanılmayan imajları ve docker builder prune build önbelleğini temizlemek için kullanılabilir.
docker system prune ise birden fazla Docker kaynak türünü toplu olarak temizlemeye yardımcı olur.
Temizlik işlemlerinde Docker Volume'ların ve kalıcı uygulama verilerinin korunmasına dikkat edilmelidir. Özellikle üretim ortamlarında hangi kaynakların silineceği önceden kontrol edilmelidir.







