Git Nedir ve Nasıl Kullanılır?

Git, yazılım projelerinde dosya değişikliklerini takip etmek, farklı sürümleri yönetmek ve birden fazla geliştiricinin aynı proje üzerinde çalışmasını sağlamak için kullanılan açık kaynaklı, dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir.

Git sayesinde bir projede yapılan değişiklikler kayıt altına alınabilir, önceki sürümler incelenebilir ve farklı geliştirme dalları üzerinde bağımsız çalışmalar gerçekleştirilebilir.

Git özellikle yazılım geliştirme, web projeleri, DevOps ve CI/CD süreçlerinde yaygın olarak kullanılır.

Software Development 101: A Crash Course in Version Control with Git and Github - DEV Community

Git Nedir?

Git, dosyalarda meydana gelen değişikliklerin geçmişini yönetmek için geliştirilmiş bir sürüm kontrol sistemidir.

Git projesi, 2005 yılında Linus Torvalds tarafından Linux çekirdeğinin geliştirilmesi sürecinde başlatılmıştır.

Git ile gerçekleştirilebilen temel işlemler şunlardır:

  • Dosya değişikliklerini takip etme

  • Projenin farklı sürümlerini kaydetme

  • Önceki sürümleri inceleme

  • Yeni geliştirme dalları oluşturma

  • Farklı dallardaki değişiklikleri birleştirme

  • Birden fazla geliştiricinin aynı projede çalışmasını sağlama

  • Uzak kod depolarıyla veri alışverişi yapma

  • Yazılım geliştirme geçmişini kayıt altında tutma

Git, internet bağlantısı olmadan da birçok yerel sürüm kontrol işleminin gerçekleştirilmesini sağlar.

Git Nasıl Çalışır?

Git Workflow Fundamentals

Git, proje dosyalarında yapılan değişiklikleri takip eder ve belirli durumları commit adı verilen kayıtlarla saklar.

Git'in temel çalışma alanları şunlardır:

Alan

Açıklama

Working Directory

Proje dosyalarının üzerinde çalışıldığı dizindir.

Staging Area

Bir sonraki commit işlemine dahil edilecek değişikliklerin hazırlandığı alandır.

Local Repository

Commit geçmişinin yerel bilgisayarda saklandığı depodur.

Remote Repository

Projenin başka bir sunucuda bulunan Git deposudur.

Git'in temel çalışma süreci şu şekildedir:

  1. Proje dosyalarında değişiklik yapılır.

  2. Değişiklikler git add ile staging alanına eklenir.

  3. git commit ile değişiklikler kayıt altına alınır.

  4. İstenirse git push ile commit'ler uzak depoya gönderilir.

Bu işlemler geliştirme süreci boyunca tekrarlanabilir.

Git Nasıl Kurulur?

Git; Windows, Linux ve macOS işletim sistemlerinde kullanılabilir.

Windows Üzerinde Git Kurulumu

Windows işletim sisteminde Git for Windows kurulum paketi kullanılarak Git kurulabilir.

Kurulum sonrasında Git Bash, PowerShell veya Windows Terminal üzerinden Git komutları çalıştırılabilir.

Kurulumu kontrol etmek için:

git --version

Ubuntu ve Debian Üzerinde Git Kurulumu

sudo apt update
sudo apt install git -y

AlmaLinux ve RHEL Tabanlı Sistemlerde Git Kurulumu

sudo dnf install git -y

macOS Üzerinde Git Kurulumu

macOS sistemlerde Git, Xcode Command Line Tools aracılığıyla kurulabilir.

xcode-select --install

Kurulum tamamlandıktan sonra:

git --version

komutuyla Git sürümü görüntülenebilir.

Git İlk Yapılandırma İşlemleri

Git kurulduktan sonra commit kayıtlarında kullanılacak kullanıcı adı ve e-posta adresi yapılandırılabilir.

Kullanıcı adını tanımlamak için:

git config --global user.name "Ornek Kullanici"

E-posta adresini tanımlamak için:

git config --global user.email "ornek@example.com"

Bu bilgiler commit kayıtlarının yazar bilgisi olarak kullanılır. Git deposuna erişim yetkisi sağlamaz.

Mevcut Git yapılandırmasını görüntülemek için:

git config --list

Git Repository Nedir?

Repository, Git tarafından takip edilen proje deposudur.

Bir Git deposu, proje dosyalarının yanı sıra commit geçmişini, dalları ve Git yapılandırma bilgilerini içerir.

Git deposu yerel bilgisayarda oluşturulabilir veya uzak bir depodan kopyalanabilir.

Yeni Git Repository Oluşturma

Öncelikle proje klasörü oluşturulur:

mkdir web-projem
cd web-projem

Git deposunu başlatmak için:

git init

Bu komut proje dizininde .git isimli bir dizin oluşturur.

.git dizini, Git deposunun yönetim bilgilerini içerir.

Git ile Dosya Takibi Nasıl Yapılır?

Bir Git deposu oluşturulduktan sonra proje dosyaları takip edilmeye başlanabilir.

Örneğin index.html isimli bir dosya oluşturulabilir.

<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<head>
    <meta charset="UTF-8">
    <title>Git Projesi</title>
</head>
<body>
    <h1>Git ile Sürüm Kontrolü</h1>
</body>
</html>

Dosya kaydedildikten sonra Git durumunu kontrol etmek için:

git status

Bu komut takip edilmeyen, değiştirilmiş veya commit için hazırlanmış dosyaları gösterir.

Git Add Komutu Nedir?

git add, dosya değişikliklerini staging alanına eklemek için kullanılır.

Belirli bir dosyayı eklemek için:

git add index.html

Mevcut dizin ve alt dizinlerdeki değişiklikleri eklemek için:

git add .

Bu işlem değişiklikleri henüz kalıcı bir commit kaydı haline getirmez.

Eklenen dosyaları kontrol etmek için:

git status

Git Commit Nedir?

Viewing Commit History in Git

Git Commit, staging alanına alınmış değişikliklerin proje geçmişine kaydedilmesini sağlayan işlemdir.

Commit oluşturmak için:

git commit -m "Ilk proje dosyalari eklendi"

Bu komutta -m, commit açıklamasını belirtir.

Commit mesajları yapılan değişikliği anlaşılır biçimde ifade etmelidir.

Örnek commit mesajları:

Ana sayfa tasarimi eklendi
Kullanici giris hatasi duzeltildi
Veritabani baglantisi yapilandirildi
Mobil gorunum iyilestirildi

Commit oluşturulduktan sonra değişiklikler yerel Git deposunun geçmişine kaydedilir.

Git Log Komutu Nedir?

Git deposundaki commit geçmişini görüntülemek için git log komutu kullanılır.

git log

Daha kısa commit listesi için:

git log --oneline

Dalların geçmişini grafik biçiminde görüntülemek için:

git log --oneline --graph --all

Commit kayıtlarında genellikle commit kimliği, yazar, tarih ve açıklama bilgileri bulunur.

Git Diff Komutu Nedir?

git diff, dosyalarda yapılan değişiklikleri karşılaştırmak için kullanılır.

Henüz staging alanına eklenmemiş değişiklikleri görüntülemek için:

git diff

Staging alanına alınmış değişiklikleri görüntülemek için:

git diff --staged

İki commit arasındaki farkları incelemek için:

git diff COMMIT_1 COMMIT_2

Bu komutta commit kimlikleri gerçek değerlerle değiştirilmelidir.

Git Branch Nedir?

What is Git merge and how does it work?

Git Branch, proje üzerinde farklı geliştirme çalışmalarının birbirinden bağımsız olarak yürütülmesini sağlayan dal yapısıdır.

Örneğin ana uygulama üzerinde çalışmalar devam ederken yeni bir özellik için ayrı bir dal oluşturulabilir.

Mevcut dalları görüntülemek için:

git branch

Yeni dal oluşturmak için:

git branch yeni-ozellik

Yeni dala geçmek için:

git switch yeni-ozellik

Yeni dal oluşturup aynı anda geçmek için:

git switch -c yeni-ozellik

Bu yöntem, yeni özelliklerin veya hata düzeltmelerinin ana geliştirme dalından ayrı yürütülmesini sağlar.

Git Merge Nedir?

Git Merge, farklı dallarda gerçekleştirilen değişiklikleri birleştirmek için kullanılır.

Örneğin yeni-ozellik dalındaki çalışmalar tamamlandıktan sonra ana dala geçilir:

git switch main

Ardından değişiklikler birleştirilir:

git merge yeni-ozellik

Bu örnekte ana dalın main olduğu varsayılmıştır. Bazı projelerde farklı dal isimleri kullanılabilir.

Birleştirme sırasında aynı dosyanın aynı bölümlerinde uyumsuz değişiklikler varsa merge conflict oluşabilir.

Git Merge Conflict Nedir?

Merge Conflict, Git'in farklı değişiklikleri otomatik olarak birleştiremediği durumdur.

Örneğin iki farklı dalda aynı satır değiştirilmişse Git kullanıcıdan hangi içeriğin korunacağını belirlemesini isteyebilir.

Çakışma oluştuğunda:

  1. Çakışan dosyalar incelenir.

  2. Uygun değişiklikler seçilir veya birleştirilir.

  3. Çakışma işaretleri dosyadan kaldırılır.

  4. Dosyalar staging alanına eklenir.

  5. Birleştirme işlemi tamamlanır.

Çakışma çözüldükten sonra:

git add .
git merge --continue

komutları kullanılabilir.

Git Clone Nedir?

Git Clone, mevcut bir Git deposunun yerel bilgisayara kopyalanmasını sağlar.

Örnek:

git clone  https://github.com/kullanici/proje.git 

Bu komut örnek bir depo adresini temsil eder; gerçek işlem için erişilebilir bir Git deposunun adresi kullanılmalıdır.

Clone işlemiyle proje dosyaları, commit geçmişi ve ilgili depo bilgileri yerel bilgisayara alınır.

Git Push Nedir?

Git Push, yerel depoda oluşturulan commit'lerin uzak Git deposuna gönderilmesini sağlar.

Örneğin:

git push origin main

Bu komutta:

  • origin: Uzak depo için kullanılan yaygın isimdir.

  • main: Gönderilecek dalın ismidir.

Push işleminin başarılı olabilmesi için uzak depo bağlantısının ve gerekli erişim yetkilerinin bulunması gerekir.

Git Pull Nedir?

Git Pull, uzak depodaki değişiklikleri alarak mevcut dala entegre etmek için kullanılır.

git pull origin main

Bu işlem, uygun yapılandırmaya göre uzak değişiklikleri mevcut dalla birleştirebilir veya rebase yöntemiyle uygulayabilir.

Uzak depodaki değişiklikleri yerel çalışma dalına entegre etmeden indirmek için:

git fetch origin

git fetch, uzak depo bilgilerini günceller ancak mevcut çalışma dalını otomatik olarak birleştirmez.

Git Pull ve Git Fetch Arasındaki Farklar

Özellik

Git Pull

Git Fetch

Uzak değişiklikleri indirir

Evet

Evet

Mevcut dala entegre eder

Evet, yapılandırmaya bağlı yöntemle

Hayır

Çalışma dalını değiştirebilir

Evet

Doğrudan değiştirmez

Kullanım amacı

Değişiklikleri almak ve entegre etmek

Uzak değişiklikleri önce incelemek

Gitignore Nedir ve Nasıl Kullanılır?

.gitignore, Git tarafından takip edilmesi istenmeyen dosya ve dizinleri tanımlamak için kullanılır.

Örneğin PHP projesinde:

/vendor/
/node_modules/
.env
*.log
/cache/

Bu yapılandırma belirtilen dosya ve dizinlerin yeni, takip edilmeyen dosyalar olarak Git'e eklenmesini engeller.

Ancak .gitignore, daha önce Git tarafından takip edilmeye başlanmış dosyaları otomatik olarak takipten çıkarmaz.

Özellikle .env gibi hassas yapılandırma dosyalarının yanlışlıkla Git deposuna eklenmemesine dikkat edilmelidir.

Git ile Önceki Sürüme Nasıl Dönülür?

Git, proje geçmişindeki değişiklikleri inceleme ve geri alma işlemleri için farklı komutlar sunar.

Dosyadaki Commit Edilmemiş Değişiklikleri Geri Alma

git restore index.html

Bu komut, dosyanın çalışma dizinindeki staging alanına alınmamış değişikliklerini geri alır.

Dikkat: Kaydedilmemiş Git değişiklikleri kaybolabilir.

Staging Alanından Dosya Çıkarma

git restore --staged index.html

Bu komut dosyayı staging alanından çıkarır, çalışma dizinindeki değişiklikleri korur.

Bir Commit'in Etkisini Geri Alma

git revert COMMIT_ID

Bu komut, belirtilen commit'in etkisini tersine çevirmeyi amaçlayan yeni bir commit oluşturur.

Paylaşılan proje geçmişinde değişiklik geri almak için kullanılabilecek yöntemlerden biridir.

Git ile GitHub Arasındaki Fark Nedir?

What is the difference between Git and GitHub? | Md Aftab posted on the topic | LinkedIn

Git ve GitHub birbirleriyle ilişkili olmakla birlikte aynı şey değildir.

Git

GitHub

Dağıtık sürüm kontrol sistemidir.

Git depolarının barındırılabildiği bir platformdur.

Yerel bilgisayarda kullanılabilir.

Çevrim içi depo ve iş birliği hizmetleri sunar.

Commit, branch ve merge işlemlerini yönetir.

Pull request, issue ve otomasyon özellikleri sunar.

Açık kaynaklı bir yazılımdır.

Git tabanlı bir hizmet platformudur.

Tek başına kullanılabilir.

Git depolarıyla birlikte çalışır.

GitHub dışında GitLab ve Bitbucket gibi Git tabanlı platformlar da bulunmaktadır.

Git ile DevOps Arasındaki İlişki

Git, DevOps süreçlerinde kaynak kodun ve yapılandırma dosyalarının sürüm kontrolü için kullanılır.

CI/CD sistemleri Git depolarındaki değişikliklere göre otomatik iş akışları başlatabilir.

Örneğin:

  1. Geliştirici kod değişikliğini hazırlar.

  2. Git ile commit oluşturur.

  3. Commit uzak depoya gönderilir.

  4. CI/CD sistemi otomatik testleri çalıştırır.

  5. Testler başarılı olursa uygulama paketlenebilir.

  6. Uygulama uygun dağıtım sürecine alınabilir.

Git ayrıca Dockerfile, Docker Compose ve altyapı yapılandırma dosyalarının değişiklik geçmişini yönetmek için kullanılabilir.

En Çok Kullanılan Git Komutları

Komut

Görevi

git init

Yeni Git deposu oluşturur.

git clone

Mevcut depoyu kopyalar.

git status

Dosyaların durumunu gösterir.

git add

Değişiklikleri staging alanına ekler.

git commit

Değişiklikleri kaydeder.

git log

Commit geçmişini gösterir.

git diff

Dosya değişikliklerini karşılaştırır.

git branch

Dalları listeler veya oluşturur.

git switch

Dallar arasında geçiş yapar.

git merge

Dalları birleştirir.

git fetch

Uzak depo değişikliklerini indirir.

git pull

Uzak değişiklikleri alır ve entegre eder.

git push

Yerel commit'leri uzak depoya gönderir.

git restore

Belirli dosya değişikliklerini geri alır.

git revert

Bir commit'in etkisini tersine çevirecek yeni commit oluşturur.

Git Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Commit mesajları yapılan değişikliği açıklamalıdır.

  • Parolalar ve API anahtarları Git deposuna eklenmemelidir.

  • Gereksiz dosyalar .gitignore ile hariç tutulmalıdır.

  • Büyük değişiklikler mümkün olduğunda anlamlı commit'lere ayrılmalıdır.

  • Ortak projelerde dal yönetimi kuralları belirlenmelidir.

  • Uzak depoya gönderilmeden önce değişiklikler kontrol edilmelidir.

  • Paylaşılan commit geçmişini değiştiren komutlar dikkatli kullanılmalıdır.

  • Önemli projelerde uzak depo ve yedekleme stratejisi oluşturulmalıdır.

Sonuç

Git, yazılım projelerinde dosya değişikliklerini takip etmek ve farklı sürümleri yönetmek için kullanılan dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir.

git add, git commit, git branch, git merge, git pull ve git push gibi komutlarla yazılım geliştirme geçmişi ve ekip çalışmaları yönetilebilir.

Git, GitHub ve GitLab gibi platformlarla birlikte kullanılarak projelerin uzak depolarda saklanmasını ve ekipler arasında paylaşılmasını sağlar.

DevOps ve CI/CD süreçlerinde de önemli bir yere sahip olan Git, kaynak kod değişikliklerinin izlenebilir ve düzenli şekilde yönetilmesine yardımcı olur.

 


Alıntı