Git Nedir ve Nasıl Kullanılır?
Git, yazılım projelerinde dosya değişikliklerini takip etmek, farklı sürümleri yönetmek ve birden fazla geliştiricinin aynı proje üzerinde çalışmasını sağlamak için kullanılan açık kaynaklı, dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir.
Git sayesinde bir projede yapılan değişiklikler kayıt altına alınabilir, önceki sürümler incelenebilir ve farklı geliştirme dalları üzerinde bağımsız çalışmalar gerçekleştirilebilir.
Git özellikle yazılım geliştirme, web projeleri, DevOps ve CI/CD süreçlerinde yaygın olarak kullanılır.
Git Nedir?
Git, dosyalarda meydana gelen değişikliklerin geçmişini yönetmek için geliştirilmiş bir sürüm kontrol sistemidir.
Git projesi, 2005 yılında Linus Torvalds tarafından Linux çekirdeğinin geliştirilmesi sürecinde başlatılmıştır.
Git ile gerçekleştirilebilen temel işlemler şunlardır:
-
Dosya değişikliklerini takip etme
-
Projenin farklı sürümlerini kaydetme
-
Önceki sürümleri inceleme
-
Yeni geliştirme dalları oluşturma
-
Farklı dallardaki değişiklikleri birleştirme
-
Birden fazla geliştiricinin aynı projede çalışmasını sağlama
-
Uzak kod depolarıyla veri alışverişi yapma
-
Yazılım geliştirme geçmişini kayıt altında tutma
Git, internet bağlantısı olmadan da birçok yerel sürüm kontrol işleminin gerçekleştirilmesini sağlar.
Git Nasıl Çalışır?
Git, proje dosyalarında yapılan değişiklikleri takip eder ve belirli durumları commit adı verilen kayıtlarla saklar.
Git'in temel çalışma alanları şunlardır:
|
Alan |
Açıklama |
|---|---|
|
Working Directory |
Proje dosyalarının üzerinde çalışıldığı dizindir. |
|
Staging Area |
Bir sonraki commit işlemine dahil edilecek değişikliklerin hazırlandığı alandır. |
|
Local Repository |
Commit geçmişinin yerel bilgisayarda saklandığı depodur. |
|
Remote Repository |
Projenin başka bir sunucuda bulunan Git deposudur. |
Git'in temel çalışma süreci şu şekildedir:
-
Proje dosyalarında değişiklik yapılır.
-
Değişiklikler
git addile staging alanına eklenir. -
git commitile değişiklikler kayıt altına alınır. -
İstenirse
git pushile commit'ler uzak depoya gönderilir.
Bu işlemler geliştirme süreci boyunca tekrarlanabilir.
Git Nasıl Kurulur?
Git; Windows, Linux ve macOS işletim sistemlerinde kullanılabilir.
Windows Üzerinde Git Kurulumu
Windows işletim sisteminde Git for Windows kurulum paketi kullanılarak Git kurulabilir.
Kurulum sonrasında Git Bash, PowerShell veya Windows Terminal üzerinden Git komutları çalıştırılabilir.
Kurulumu kontrol etmek için:
git --version
Ubuntu ve Debian Üzerinde Git Kurulumu
sudo apt update
sudo apt install git -y
AlmaLinux ve RHEL Tabanlı Sistemlerde Git Kurulumu
sudo dnf install git -y
macOS Üzerinde Git Kurulumu
macOS sistemlerde Git, Xcode Command Line Tools aracılığıyla kurulabilir.
xcode-select --install
Kurulum tamamlandıktan sonra:
git --version
komutuyla Git sürümü görüntülenebilir.
Git İlk Yapılandırma İşlemleri
Git kurulduktan sonra commit kayıtlarında kullanılacak kullanıcı adı ve e-posta adresi yapılandırılabilir.
Kullanıcı adını tanımlamak için:
git config --global user.name "Ornek Kullanici"
E-posta adresini tanımlamak için:
git config --global user.email "ornek@example.com"
Bu bilgiler commit kayıtlarının yazar bilgisi olarak kullanılır. Git deposuna erişim yetkisi sağlamaz.
Mevcut Git yapılandırmasını görüntülemek için:
git config --list
Git Repository Nedir?
Repository, Git tarafından takip edilen proje deposudur.
Bir Git deposu, proje dosyalarının yanı sıra commit geçmişini, dalları ve Git yapılandırma bilgilerini içerir.
Git deposu yerel bilgisayarda oluşturulabilir veya uzak bir depodan kopyalanabilir.
Yeni Git Repository Oluşturma
Öncelikle proje klasörü oluşturulur:
mkdir web-projem
cd web-projem
Git deposunu başlatmak için:
git init
Bu komut proje dizininde .git isimli bir dizin oluşturur.
.git dizini, Git deposunun yönetim bilgilerini içerir.
Git ile Dosya Takibi Nasıl Yapılır?
Bir Git deposu oluşturulduktan sonra proje dosyaları takip edilmeye başlanabilir.
Örneğin index.html isimli bir dosya oluşturulabilir.
<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Git Projesi</title>
</head>
<body>
<h1>Git ile Sürüm Kontrolü</h1>
</body>
</html>
Dosya kaydedildikten sonra Git durumunu kontrol etmek için:
git status
Bu komut takip edilmeyen, değiştirilmiş veya commit için hazırlanmış dosyaları gösterir.
Git Add Komutu Nedir?
git add, dosya değişikliklerini staging alanına eklemek için kullanılır.
Belirli bir dosyayı eklemek için:
git add index.html
Mevcut dizin ve alt dizinlerdeki değişiklikleri eklemek için:
git add .
Bu işlem değişiklikleri henüz kalıcı bir commit kaydı haline getirmez.
Eklenen dosyaları kontrol etmek için:
git status
Git Commit Nedir?
Git Commit, staging alanına alınmış değişikliklerin proje geçmişine kaydedilmesini sağlayan işlemdir.
Commit oluşturmak için:
git commit -m "Ilk proje dosyalari eklendi"
Bu komutta -m, commit açıklamasını belirtir.
Commit mesajları yapılan değişikliği anlaşılır biçimde ifade etmelidir.
Örnek commit mesajları:
Ana sayfa tasarimi eklendi
Kullanici giris hatasi duzeltildi
Veritabani baglantisi yapilandirildi
Mobil gorunum iyilestirildi
Commit oluşturulduktan sonra değişiklikler yerel Git deposunun geçmişine kaydedilir.
Git Log Komutu Nedir?
Git deposundaki commit geçmişini görüntülemek için git log komutu kullanılır.
git log
Daha kısa commit listesi için:
git log --oneline
Dalların geçmişini grafik biçiminde görüntülemek için:
git log --oneline --graph --all
Commit kayıtlarında genellikle commit kimliği, yazar, tarih ve açıklama bilgileri bulunur.
Git Diff Komutu Nedir?
git diff, dosyalarda yapılan değişiklikleri karşılaştırmak için kullanılır.
Henüz staging alanına eklenmemiş değişiklikleri görüntülemek için:
git diff
Staging alanına alınmış değişiklikleri görüntülemek için:
git diff --staged
İki commit arasındaki farkları incelemek için:
git diff COMMIT_1 COMMIT_2
Bu komutta commit kimlikleri gerçek değerlerle değiştirilmelidir.
Git Branch Nedir?
Git Branch, proje üzerinde farklı geliştirme çalışmalarının birbirinden bağımsız olarak yürütülmesini sağlayan dal yapısıdır.
Örneğin ana uygulama üzerinde çalışmalar devam ederken yeni bir özellik için ayrı bir dal oluşturulabilir.
Mevcut dalları görüntülemek için:
git branch
Yeni dal oluşturmak için:
git branch yeni-ozellik
Yeni dala geçmek için:
git switch yeni-ozellik
Yeni dal oluşturup aynı anda geçmek için:
git switch -c yeni-ozellik
Bu yöntem, yeni özelliklerin veya hata düzeltmelerinin ana geliştirme dalından ayrı yürütülmesini sağlar.
Git Merge Nedir?
Git Merge, farklı dallarda gerçekleştirilen değişiklikleri birleştirmek için kullanılır.
Örneğin yeni-ozellik dalındaki çalışmalar tamamlandıktan sonra ana dala geçilir:
git switch main
Ardından değişiklikler birleştirilir:
git merge yeni-ozellik
Bu örnekte ana dalın main olduğu varsayılmıştır. Bazı projelerde farklı dal isimleri kullanılabilir.
Birleştirme sırasında aynı dosyanın aynı bölümlerinde uyumsuz değişiklikler varsa merge conflict oluşabilir.
Git Merge Conflict Nedir?
Merge Conflict, Git'in farklı değişiklikleri otomatik olarak birleştiremediği durumdur.
Örneğin iki farklı dalda aynı satır değiştirilmişse Git kullanıcıdan hangi içeriğin korunacağını belirlemesini isteyebilir.
Çakışma oluştuğunda:
-
Çakışan dosyalar incelenir.
-
Uygun değişiklikler seçilir veya birleştirilir.
-
Çakışma işaretleri dosyadan kaldırılır.
-
Dosyalar staging alanına eklenir.
-
Birleştirme işlemi tamamlanır.
Çakışma çözüldükten sonra:
git add .
git merge --continue
komutları kullanılabilir.
Git Clone Nedir?
Git Clone, mevcut bir Git deposunun yerel bilgisayara kopyalanmasını sağlar.
Örnek:
git clone https://github.com/kullanici/proje.git
Bu komut örnek bir depo adresini temsil eder; gerçek işlem için erişilebilir bir Git deposunun adresi kullanılmalıdır.
Clone işlemiyle proje dosyaları, commit geçmişi ve ilgili depo bilgileri yerel bilgisayara alınır.
Git Push Nedir?
Git Push, yerel depoda oluşturulan commit'lerin uzak Git deposuna gönderilmesini sağlar.
Örneğin:
git push origin main
Bu komutta:
-
origin: Uzak depo için kullanılan yaygın isimdir. -
main: Gönderilecek dalın ismidir.
Push işleminin başarılı olabilmesi için uzak depo bağlantısının ve gerekli erişim yetkilerinin bulunması gerekir.
Git Pull Nedir?
Git Pull, uzak depodaki değişiklikleri alarak mevcut dala entegre etmek için kullanılır.
git pull origin main
Bu işlem, uygun yapılandırmaya göre uzak değişiklikleri mevcut dalla birleştirebilir veya rebase yöntemiyle uygulayabilir.
Uzak depodaki değişiklikleri yerel çalışma dalına entegre etmeden indirmek için:
git fetch origin
git fetch, uzak depo bilgilerini günceller ancak mevcut çalışma dalını otomatik olarak birleştirmez.
Git Pull ve Git Fetch Arasındaki Farklar
|
Özellik |
Git Pull |
Git Fetch |
|---|---|---|
|
Uzak değişiklikleri indirir |
Evet |
Evet |
|
Mevcut dala entegre eder |
Evet, yapılandırmaya bağlı yöntemle |
Hayır |
|
Çalışma dalını değiştirebilir |
Evet |
Doğrudan değiştirmez |
|
Kullanım amacı |
Değişiklikleri almak ve entegre etmek |
Uzak değişiklikleri önce incelemek |
Gitignore Nedir ve Nasıl Kullanılır?
.gitignore, Git tarafından takip edilmesi istenmeyen dosya ve dizinleri tanımlamak için kullanılır.
Örneğin PHP projesinde:
/vendor/
/node_modules/
.env
*.log
/cache/
Bu yapılandırma belirtilen dosya ve dizinlerin yeni, takip edilmeyen dosyalar olarak Git'e eklenmesini engeller.
Ancak .gitignore, daha önce Git tarafından takip edilmeye başlanmış dosyaları otomatik olarak takipten çıkarmaz.
Özellikle .env gibi hassas yapılandırma dosyalarının yanlışlıkla Git deposuna eklenmemesine dikkat edilmelidir.
Git ile Önceki Sürüme Nasıl Dönülür?
Git, proje geçmişindeki değişiklikleri inceleme ve geri alma işlemleri için farklı komutlar sunar.
Dosyadaki Commit Edilmemiş Değişiklikleri Geri Alma
git restore index.html
Bu komut, dosyanın çalışma dizinindeki staging alanına alınmamış değişikliklerini geri alır.
Dikkat: Kaydedilmemiş Git değişiklikleri kaybolabilir.
Staging Alanından Dosya Çıkarma
git restore --staged index.html
Bu komut dosyayı staging alanından çıkarır, çalışma dizinindeki değişiklikleri korur.
Bir Commit'in Etkisini Geri Alma
git revert COMMIT_ID
Bu komut, belirtilen commit'in etkisini tersine çevirmeyi amaçlayan yeni bir commit oluşturur.
Paylaşılan proje geçmişinde değişiklik geri almak için kullanılabilecek yöntemlerden biridir.
Git ile GitHub Arasındaki Fark Nedir?
Git ve GitHub birbirleriyle ilişkili olmakla birlikte aynı şey değildir.
|
Git |
GitHub |
|---|---|
|
Dağıtık sürüm kontrol sistemidir. |
Git depolarının barındırılabildiği bir platformdur. |
|
Yerel bilgisayarda kullanılabilir. |
Çevrim içi depo ve iş birliği hizmetleri sunar. |
|
Commit, branch ve merge işlemlerini yönetir. |
Pull request, issue ve otomasyon özellikleri sunar. |
|
Açık kaynaklı bir yazılımdır. |
Git tabanlı bir hizmet platformudur. |
|
Tek başına kullanılabilir. |
Git depolarıyla birlikte çalışır. |
GitHub dışında GitLab ve Bitbucket gibi Git tabanlı platformlar da bulunmaktadır.
Git ile DevOps Arasındaki İlişki
Git, DevOps süreçlerinde kaynak kodun ve yapılandırma dosyalarının sürüm kontrolü için kullanılır.
CI/CD sistemleri Git depolarındaki değişikliklere göre otomatik iş akışları başlatabilir.
Örneğin:
-
Geliştirici kod değişikliğini hazırlar.
-
Git ile commit oluşturur.
-
Commit uzak depoya gönderilir.
-
CI/CD sistemi otomatik testleri çalıştırır.
-
Testler başarılı olursa uygulama paketlenebilir.
-
Uygulama uygun dağıtım sürecine alınabilir.
Git ayrıca Dockerfile, Docker Compose ve altyapı yapılandırma dosyalarının değişiklik geçmişini yönetmek için kullanılabilir.
En Çok Kullanılan Git Komutları
|
Komut |
Görevi |
|---|---|
|
|
Yeni Git deposu oluşturur. |
|
|
Mevcut depoyu kopyalar. |
|
|
Dosyaların durumunu gösterir. |
|
|
Değişiklikleri staging alanına ekler. |
|
|
Değişiklikleri kaydeder. |
|
|
Commit geçmişini gösterir. |
|
|
Dosya değişikliklerini karşılaştırır. |
|
|
Dalları listeler veya oluşturur. |
|
|
Dallar arasında geçiş yapar. |
|
|
Dalları birleştirir. |
|
|
Uzak depo değişikliklerini indirir. |
|
|
Uzak değişiklikleri alır ve entegre eder. |
|
|
Yerel commit'leri uzak depoya gönderir. |
|
|
Belirli dosya değişikliklerini geri alır. |
|
|
Bir commit'in etkisini tersine çevirecek yeni commit oluşturur. |
Git Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
-
Commit mesajları yapılan değişikliği açıklamalıdır.
-
Parolalar ve API anahtarları Git deposuna eklenmemelidir.
-
Gereksiz dosyalar
.gitignoreile hariç tutulmalıdır. -
Büyük değişiklikler mümkün olduğunda anlamlı commit'lere ayrılmalıdır.
-
Ortak projelerde dal yönetimi kuralları belirlenmelidir.
-
Uzak depoya gönderilmeden önce değişiklikler kontrol edilmelidir.
-
Paylaşılan commit geçmişini değiştiren komutlar dikkatli kullanılmalıdır.
-
Önemli projelerde uzak depo ve yedekleme stratejisi oluşturulmalıdır.
Sonuç
Git, yazılım projelerinde dosya değişikliklerini takip etmek ve farklı sürümleri yönetmek için kullanılan dağıtık bir sürüm kontrol sistemidir.
git add, git commit, git branch, git merge, git pull ve git push gibi komutlarla yazılım geliştirme geçmişi ve ekip çalışmaları yönetilebilir.
Git, GitHub ve GitLab gibi platformlarla birlikte kullanılarak projelerin uzak depolarda saklanmasını ve ekipler arasında paylaşılmasını sağlar.
DevOps ve CI/CD süreçlerinde de önemli bir yere sahip olan Git, kaynak kod değişikliklerinin izlenebilir ve düzenli şekilde yönetilmesine yardımcı olur.








