Docker Volume Nedir ve Ne İşe Yarar?

Docker Volume, Docker Container içerisinde kullanılan verilerin container'ın yaşam döngüsünden bağımsız olarak saklanmasını sağlayan bir depolama mekanizmasıdır. Özellikle veritabanları, uygulama dosyaları ve kalıcı veri gerektiren servislerde kullanılır.

Docker container'lar silinip yeniden oluşturulabildiği için önemli verilerin yalnızca container'ın yazılabilir dosya sistemi katmanında tutulması veri kaybına neden olabilir. Docker Volume, bu verilerin ayrı bir depolama alanında yönetilmesini sağlar.

Docker for Homelabs: Images, Containers, Volumes, and Compose | HomelabAddiction

Docker Volume Nedir?

Docker Volume, Docker tarafından oluşturulan ve yönetilen kalıcı veri depolama alanıdır.

Container içerisinde oluşturulan dosyalar normalde container'ın yazılabilir katmanında saklanabilir. Container silindiğinde bu katmanda bulunan veriler de kaldırılır.

Docker Volume kullanıldığında ise veriler container'ın yazılabilir katmanından ayrı bir alanda tutulur.

Docker Volume'un temel özellikleri şunlardır:

  • Container'lardan bağımsız olarak yönetilebilir.

  • Container silinse bile verilerin korunmasını sağlayabilir.

  • Aynı volume birden fazla container'a bağlanabilir.

  • Veritabanı dosyalarının saklanmasında kullanılabilir.

  • Docker komutlarıyla oluşturulabilir ve silinebilir.

  • Docker Compose üzerinden yapılandırılabilir.

  • Yerel veya uygun volume sürücüleriyle farklı depolama sistemlerinde kullanılabilir.

Docker Volume Nasıl Çalışır?

Data Storage in Docker | Docker Succinctly | Syncfusion®

Docker Volume, container içerisinde belirlenen bir dizine bağlanarak çalışır.

Uygulama bu dizine veri yazdığında, veriler volume'un bağlı olduğu depolama alanına kaydedilir.

Çalışma süreci genel olarak şu şekildedir:

  1. Docker Volume oluşturulur.

  2. Volume, container içerisindeki bir dizine bağlanır.

  3. Uygulama bağlı dizine veri yazar.

  4. Veriler container'ın yazılabilir katmanı yerine volume üzerinde tutulur.

  5. Container durdurulabilir veya silinebilir.

  6. Aynı volume yeni bir container'a bağlanarak veriler tekrar kullanılabilir.

Verilerin korunabilmesi için volume'un kendisinin silinmemiş ve depolama alanının erişilebilir durumda olması gerekir.

Docker Volume Neden Kullanılır?

Docker container'lar uygulamaların kolayca oluşturulup kaldırılmasını sağlar. Ancak kalıcı veri gerektiren uygulamalarda depolama alanlarının ayrıca yönetilmesi gerekir.

Docker Volume şu durumlarda kullanılabilir:

  • MySQL ve PostgreSQL veritabanı dosyalarını saklama

  • Uygulamaların yüklenen dosyalarını koruma

  • Kullanıcıların oluşturduğu içerikleri depolama

  • Container'lar arasında belirli dosyaları paylaşma

  • Uygulama verilerini container yaşam döngüsünden ayırma

  • Kalıcı depolama gerektiren servisleri yönetme

Örneğin MySQL container'ı silinip yeniden oluşturulduğunda aynı volume kullanılarak mevcut veritabanı dosyalarına erişilebilir.

Docker Volume Türleri Nelerdir?

Docker ortamında kalıcı depolama için farklı bağlama yöntemleri bulunur.

Depolama yöntemi

Açıklama

Named Volume

Docker tarafından isimlendirilerek yönetilen volume'dur.

Anonymous Volume

Kullanıcı tarafından belirli bir isim verilmeden oluşturulan volume'dur.

Bind Mount

Ana sistemdeki bir dosya veya klasörün container'a bağlanmasıdır.

tmpfs Mount

Desteklenen ortamlarda geçici verileri bellekte tutan bağlama yöntemidir.

Bind mount ve tmpfs, teknik olarak Docker Volume ile aynı depolama türü değildir. Ancak Docker container'larında kullanılan diğer veri bağlama yöntemleridir.

Docker Volume Nasıl Oluşturulur?

Docker Volume oluşturmak için terminal üzerinden aşağıdaki komut çalıştırılır:

docker volume create uygulama_verileri

Bu komut, uygulama_verileri isimli bir Docker Volume oluşturur.

Oluşturulan volume'ları listelemek için:

docker volume ls

Volume hakkında ayrıntılı bilgi görüntülemek için:

docker volume inspect uygulama_verileri

Bu komutla volume adı, sürücüsü, bağlama noktası ve diğer yapılandırma bilgileri görüntülenebilir.

Docker Volume Container'a Nasıl Bağlanır?

Docker Volume, container oluşturulurken --mount veya -v parametreleriyle bağlanabilir.

Örnek:

docker run -d \
  --name nginx-volume \
  -p 8080:80 \
  -v uygulama_verileri:/usr/share/nginx/html \
  nginx:alpine

Bu komutta:

  • uygulama_verileri: Docker Volume adıdır.

  • /usr/share/nginx/html: Container içerisindeki hedef dizindir.

  • -v: Volume bağlama işlemini gerçekleştirir.

Boş bir volume, imaj içerisinde dosyalar bulunan bir dizine ilk kez bağlandığında Docker varsayılan olarak mevcut dosyaları volume'a kopyalayabilir.

Bu davranış nedeniyle örnekte Nginx'in varsayılan içerikleri volume içerisine aktarılabilir.

Docker Volume ile MySQL Verileri Nasıl Saklanır?

Understanding Docker Volumes with a Simple MySQL Example (Hands-On Practice)

Docker Volume'un yaygın kullanım alanlarından biri veritabanı dosyalarının kalıcı olarak saklanmasıdır.

Öncelikle volume oluşturulur:

docker volume create mysql_verileri

Ardından MySQL container başlatılır:

docker run -d \
  --name mysql-volume \
  -e MYSQL_ROOT_PASSWORD=OrnekGucluParola123 \
  -v mysql_verileri:/var/lib/mysql \
  mysql:8.4

Bu örnekte MySQL verileri /var/lib/mysql dizininde saklanır ve bu dizin Docker Volume'a bağlanır.

Container silinse bile mysql_verileri volume'u korunuyorsa aynı MySQL sürümüyle yeni bir container oluşturularak veriler yeniden kullanılabilir.

MySQL veri dosyalarının farklı sürümler arasında doğrudan taşınması her zaman uyumlu değildir. Sürüm yükseltmelerinde MySQL'in desteklediği geçiş prosedürleri izlenmelidir.

Docker Compose ile Volume Nasıl Kullanılır?

Docker Compose içerisinde volume tanımlanarak servislerin verileri kalıcı olarak saklanabilir.

Örnek compose.yaml dosyası:

services:
  mysql:
    image: mysql:8.4
    environment:
      MYSQL_ROOT_PASSWORD: ${MYSQL_ROOT_PASSWORD}
      MYSQL_DATABASE: uygulama
    volumes:
      - mysql_data:/var/lib/mysql

volumes:
  mysql_data:

Bu yapılandırmada:

  • mysql isimli veritabanı servisi oluşturulur.

  • mysql_data isimli Docker Volume tanımlanır.

  • MySQL veri dizini volume'a bağlanır.

  • Veriler container'ın yazılabilir katmanından ayrı saklanır.

Proje klasöründeki .env dosyasında MySQL parolası tanımlanabilir:

MYSQL_ROOT_PASSWORD=guclu_bir_parola_belirleyin

Servisleri başlatmak için:

docker compose up -d

Servisleri kaldırmak için:

docker compose down

Bu komut normal koşullarda adlandırılmış volume'ları silmez.

Ancak aşağıdaki komut volume'ları da kaldırabilir:

docker compose down -v

Bu nedenle kalıcı verilerin bulunduğu projelerde -v parametresi dikkatli kullanılmalıdır.

Docker Volume ile Bind Mount Arasındaki Farklar

Docker Volumes vs Bind Mounts in Production | Raff

Docker Volume ve Bind Mount, container'lara veri bağlamak için kullanılan iki farklı yöntemdir.

Docker Volume

Bind Mount

Docker tarafından yönetilir.

Ana sistemdeki dosya veya klasöre bağlanır.

Depolama konumu Docker tarafından belirlenir.

Kaynak dosya yolu kullanıcı tarafından belirtilir.

Kalıcı uygulama verileri için uygundur.

Geliştirme dosyalarını paylaşmak için uygundur.

Docker komutlarıyla yönetilebilir.

Ana sistemin dosya sistemi üzerinden yönetilir.

Farklı container'larda kullanılabilir.

Farklı container'lara bağlanabilir.

Bind Mount örneği:

docker run -d \
  --name nginx-site \
  -p 8080:80 \
  -v "$(pwd)/html:/usr/share/nginx/html:ro" \
  nginx:alpine

Bu örnekte yerel html klasörü Nginx container'ına salt okunur olarak bağlanır.

Docker Volume Verileri Nasıl Yedeklenir?

Docker Volume içerisinde bulunan dosyalar, geçici bir container kullanılarak arşivlenebilir.

Örneğin uygulama_verileri isimli volume için:

mkdir -p backup

Ardından:

docker run --rm \
  -v uygulama_verileri:/data:ro \
  -v "$(pwd)/backup:/backup" \
  alpine \
  tar -czf /backup/uygulama_verileri.tar.gz -C /data .

Bu komut, volume içerisindeki dosyaları bir arşive kaydeder.

Yedekleme sırasında uygulamanın veri yazması tutarsız yedek oluşmasına neden olabilir. Özellikle MySQL ve PostgreSQL gibi veritabanlarında uygulamaya uygun yedekleme yöntemleri kullanılmalıdır.

Docker Volume Nasıl Geri Yüklenir?

Önceden oluşturulan bir arşiv, uygun bir volume'a geri yüklenebilir.

Öncelikle yeni volume oluşturulur:

docker volume create geri_yuklenen_veriler

Ardından yedek dosyası geri yüklenir:

docker run --rm \
  -v geri_yuklenen_veriler:/data \
  -v "$(pwd)/backup:/backup:ro" \
  alpine \
  tar -xzf /backup/uygulama_verileri.tar.gz -C /data

Bu işlem arşivdeki dosyaları hedef volume'a çıkarır.

Geri yükleme sırasında hedef volume'un mevcut içeriği, dosya izinleri ve uygulamanın çalışma durumu dikkate alınmalıdır.

Docker Volume Yönetim Komutları

Docker Volume yönetimi için kullanılan temel komutlar şunlardır.

Volume oluşturma:

docker volume create uygulama_verileri

Volume listeleme:

docker volume ls

Volume bilgilerini görüntüleme:

docker volume inspect uygulama_verileri

Volume silme:

docker volume rm uygulama_verileri

Kullanılmayan volume'ları temizleme:

docker volume prune

docker volume prune komutu kullanılmayan volume'ları temizler. Komutun kapsamı Docker sürümüne ve kullanılan seçeneklere göre değişebilir. Önemli veriler içeren volume'lar temizlenmeden önce kontrol edilmelidir.

Docker Volume Nerede Saklanır?

Linux üzerinde varsayılan Docker Engine yapılandırmasında yerel volume verileri genellikle aşağıdaki dizinde bulunur:

/var/lib/docker/volumes/

Ancak depolama konumu Docker yapılandırmasına, kullanılan volume sürücüsüne ve işletim sistemine göre değişebilir.

Bir volume'un bağlama noktasını görüntülemek için:

docker volume inspect uygulama_verileri

Docker Desktop kullanılan Windows ve macOS sistemlerinde volume verileri Docker'ın yönettiği Linux sanal makinesi içerisinde bulunabilir.

Volume dosyalarını doğrudan ana sistem üzerinden değiştirmek yerine Docker'ın desteklediği bağlama ve yönetim yöntemleri kullanılmalıdır.

Docker Volume Kullanmanın Avantajları

Docker Volume kullanımının temel avantajları şunlardır:

  • Container silindiğinde verilerin korunmasına yardımcı olur.

  • Veritabanları için kalıcı depolama sağlar.

  • Container'ların yeniden oluşturulmasını kolaylaştırır.

  • Birden fazla container arasında veri paylaşımına olanak tanır.

  • Docker Compose ile birlikte kullanılabilir.

  • Verilerin yedeklenmesini ve taşınmasını kolaylaştırabilir.

  • Container'ın yazılabilir katmanına kıyasla bazı iş yüklerinde daha uygun performans sağlayabilir.

Docker Volume Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Kalıcı veriler için uygun volume türü seçilmelidir.

  • Volume'lar silinmeden önce içerikleri kontrol edilmelidir.

  • Veritabanı verileri düzenli olarak yedeklenmelidir.

  • Birden fazla container'ın aynı volume'a yazması durumunda veri tutarlılığı dikkate alınmalıdır.

  • Dosya sahipliği ve erişim izinleri doğru yapılandırılmalıdır.

  • Disk kullanım miktarı düzenli olarak kontrol edilmelidir.

  • Volume kullanımının tek başına veri güvenliği veya yedekleme sağlamadığı unutulmamalıdır.

Sonuç

Docker Volume, Docker container'ların oluşturulması ve silinmesinden bağımsız olarak verilerin saklanmasını sağlayan bir depolama mekanizmasıdır.

Özellikle MySQL, PostgreSQL ve diğer kalıcı veri kullanan uygulamalarda Docker Volume kullanımı önemlidir.

Docker Volume, container içerisindeki belirli dizinleri Docker tarafından yönetilen depolama alanlarına bağlar. Böylece container yeniden oluşturulduğunda aynı volume üzerinden verilere erişilebilir.

Docker Volume, Docker Compose ve Docker Engine ile birlikte kullanılarak container tabanlı uygulamalarda kalıcı veri yönetiminin gerçekleştirilmesini sağlar.

 


Alıntı